Chuyên đề không chỉ là hoạt động sinh hoạt chuyên môn thường kì mà còn là minh chứng rõ nét cho xu hướng đổi mới dạy học hiện nay: chuyển từ truyền thụ kiến thức sang tổ chức hoạt động học, lấy học sinh làm trung tâm, phát triển phẩm chất và năng lực người học.
1. Đổi mới từ thiết kế bài học: Học tập qua trải nghiệm và khám phá
Ở tiết Tiếng Việt lớp 2, bài học được thiết kế như một hành trình trải nghiệm với các “chặng học tập” rõ ràng, giúp học sinh nhập vai, tương tác và tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên. Thay vì tiếp cận khô cứng, học sinh được đặt trong ngữ cảnh giàu cảm xúc, từ đó hình thành lời cảm ơn chân thành gửi tới các chú bộ đội hải quân.
Ở lớp 4, tiết học được tổ chức theo hướng khám phá kiến thức. Học sinh thông qua quan sát, phân tích, so sánh và thảo luận để tự rút ra đặc điểm, cách sử dụng dấu ngoặc đơn. Cách tiếp cận này giúp các em không chỉ “biết” mà còn “hiểu bản chất” và “biết vận dụng”.
2. Học sinh là chủ thể của hoạt động học
Một điểm nổi bật của chuyên đề là sự chuyển dịch mạnh mẽ vai trò của học sinh trong lớp học. Các em không còn là người tiếp nhận thụ động mà trở thành chủ thể tích cực trong quá trình học tập.
Ở lớp 2, hoạt động “phóng viên nhí” kết hợp nền tảng số giúp học sinh tự tin chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc và sản phẩm học tập. Ở lớp 4, mô hình học theo trạm với các nhiệm vụ như “Thám tử ngôn ngữ”, “Biên tập viên nhí” tạo cơ hội để học sinh hợp tác, trao đổi và vận dụng kiến thức trong nhiều tình huống.
3. Kết nối nói - viết - tư duy trong dạy học Tiếng Việt
Chuyên đề thể hiện rõ định hướng phát triển năng lực ngôn ngữ thông qua sự kết nối giữa nói, viết và tư duy.
Ở lớp 2, kĩ thuật “băng chuyền tiếp sóng” giúp học sinh luyện nói, hình thành ý tưởng trước khi viết, từ đó tạo nên những đoạn văn ngắn mạch lạc, giàu cảm xúc. Ở lớp 4, sơ đồ tư duy được sử dụng như công cụ trực quan giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức và vận dụng chính xác dấu câu trong thực hành.
4. Ứng dụng công nghệ số trong tổ chức dạy học hiện đại
Việc ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai linh hoạt và hiệu quả, tiêu biểu là nền tảng Padlet trong tiết học lớp 2. Học sinh không chỉ hoàn thành nhiệm vụ mà còn được chia sẻ, tương tác và phản hồi sản phẩm học tập trong môi trường số mở.
Qua đó, học sinh bước đầu hình thành năng lực công dân số đồng thời mở rộng không gian học tập vượt ra ngoài phạm vi lớp học truyền thống.
5. Đổi mới không gian lớp học và kiểm tra - đánh giá
Không gian học tập được tổ chức linh hoạt với các hình thức như học theo trạm, trưng bày sản phẩm, phòng tranh học tập…, giúp tăng tính trải nghiệm, khuyến khích học sinh thể hiện sản phẩm và cá tính học tập.
Cùng với đó, hoạt động đánh giá được thực hiện theo hướng phát triển năng lực, với tiêu chí rõ ràng, học sinh được tự nhận xét, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm của mình. Điều này góp phần hình thành năng lực tự học và ý thức học tập suốt đời.
6. Lan tỏa tinh thần đổi mới trong sinh hoạt chuyên môn
Chuyên đề được Ban Giám hiệu trường Tiểu học Ái Mộ A đánh giá cao về tính sáng tạo, khả năng ứng dụng thực tiễn và mức độ lan tỏa trong đội ngũ giáo viên. Các tiết dạy đã thể hiện rõ sự chuyển biến trong tư duy sư phạm: từ dạy học truyền thống sang tổ chức hoạt động học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm và tăng cường ứng dụng công nghệ.
Trong thời gian tới, nhà trường tiếp tục khuyến khích các tổ chuyên môn nghiên cứu, chia sẻ và nhân rộng các mô hình dạy học hiệu quả; đồng thời đẩy mạnh sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt nói riêng và giáo dục toàn diện nói chung.
* Một số hình ảnh tiêu biểu trong hai tiết dạy chuyên đề môn Tiếng Việt tại trường Tiểu học Ái Mộ A: